|
 |
|
|
Hauptwerk software |
Hauptwerk Basic / Advanced
Hauptwerk is verkrijgbaar in drie versies: Hauptwerk Free (gratis), Hauptwerk Basic en Hauptwerk Advanced.
De verschillen staan hier gedetaileerd in een tabel.
Hauptwerk Basic is gelijk met Advanced behalve:
- Bij de Basic versie kan er maximaal 3 GB (bij Free 1.5 GB) aan samples worden geladen. Heb je dus een groot sample set zoals Kampen, dan kun je in de Basic versie maar een deel van de registers laden.
- De polyphony (het aantal samples dat gelijkertijd kan worden afgespeeld, nagalm telt ook mee) is bij Basic gelimiteerd tot 1024 (bij Free tot 256).
Voor de grote sample sets met veel nagalm (bijv. Kampen, Skinner, Zwolle, Metz) heb je Hauptwerk Advanced nodig als je meer dan ongeveer 10-15 registers
tegelijk wilt gebruiken met snel orgelspel.
Tip: Selecteer voor een tutti alleen de belangrijkste prestanten, mixturen en tongwerken en niet de zachtere registers (fluiten en strijkers).
- Geen multi-channel (meerdere stereo-kanalen) audio uitgangsmogelijkheden. Deze functie is o.a. belangrijk als je een surround sample set wilt gebruiken.
- Geen per-pipe-real-time voicing mogelijkheden. Hiermee kun je iedere pijp van een sample set geheel 'tunen' op: amplitude (volume), brightness, stereo balance, etc.
- Geen wind effect model. Dit is van belang bij historische orgels, zoals bijvoorbeeld Kampen of Freiberg. Bij grote registraties hoor je dan dat het orgel 'wind tekort' komt, hij gaat dan 'zingen'.
Het effect van het wind model is goed te horen bij Chris Boss - Psalm 48 vers 6 Maestoso (opgenomen op Kampen Volume I).
- Geen multi-monitor/multi-touchscreen support. Deze funtie heb je nodig als je een orgel wilt bedienen met 2 touchscreens.
- Geen User Guide / MIDI output mogelijkheden.
Single release sample / Multiple release samples
Met release sample wordt bedoeld de sample die wordt afgespeeld als de toets wordt losgelaten.
Dit is voornamelijk nagalm. Het is echter zo dat de nagalm korter is als de noot korter wordt vastgehouden.
Hauptwerk heeft de mogelijkheid om een verschillende release sample te laten horen afhankelijk van de tijd dat een toets is ingedrukt.
Voornamelijk voor sample sets die een grote nagalm hebben, is dit een belangrijke eigenschap omdat er anders bij snel spel teveel nagalm wordt geproduceerd.
Single loop / Multiple loops
Als in Hauptwerk een noot lang wordt vastgehouden (langer dan de sample duurt, ongeveer een paar seconden), wordt de sample steeds herhaald.
Dit kan doordat de sampe set producent een sample zo heeft gedefinieerd dat de sample een loop heeft.
Het is mogelijk dat een sample meerdere loops bevat. Dit geeft een groter realisme als de noot langer wordt vastgehouden.
Single attack / Multiple attacks
Hauptwerk heeft de mogelijkheid om een verschillende sample te laten horen afhankelijk van de 'aanslagsnelheid' (velocity).
Niet alle klavieren zijn echter 'aanslaggevoelig', het heeft dus geen zin om 'multiple attacks' aan te zetten als je geen midi-speeltafel hebt die dat aankan.
Ook lang niet alle sample sets hebben samples voor verschillende attacks.
14 bit, 16 bit, 24 bit
Je kunt instellen met welke nauwkeurigheid een sample moet worden opgeslagen in het geheugen.
24 bit kost precies 2 keer zoveel geheugen dan 16 bit. Bij 24 bit is er iets minder ruis dan bij 16 bit.
Geheugen reductie voor Sample Sets
Als je minder intern geheugen beschikbaar hebt dan de sample set vereist heeft Hauptwerk de onderstaande mogelijkheden om
sample sets the laden met minder geheugen (in volgorde van minste kwaliteitsverlies):
- Gebruik loss-less compression (standaard instelling)
- Gebruik '16 bit' i.p.v. '24 bit' (standaard instelling).
- Gebruik 'single attack'.
- Gebruik 'single loops' i.p.v. 'multiple loops'.
- Laad niet alle registers.
- Gebruik '14 bit' i.p.v. '16 bit'.
- Gebruik 'single release sample'.
- Gebruik mono i.p.v. stereo.
Orgel bijgeluiden
Het aardige van Hauptwerk is dat de sample sets zo realistisch mogelijk gemaakt worden.
Hier laat ik de bijgeluiden van de sample set St. Georgenkirche - Silbermann horen.
Als je goed luistert kun je hier achtereenvolgens de volgende geluiden horen:
- Het aanzetten van de wind motor
- Trekregisters
- Tremulant motor
- Spuck van pedaal
- Spuck van manuaal
De mensen die niet van de bijgeluiden houden kunnen deze uitzetten.
Mijn verlanglijstje voor nieuwe Hauptwerk functionaliteit
- Standaard zwelpedaal voor hele orgel / eenvoudige volume regeling.
Zie ook: Floating palette with preset output db.
- Ingebouwde (software matige) nagalm.
Zie ook: Reverb in Hauptwerk.
- Mogelijkheid om het registratie scherm te 'resizen/maximaliseren'.
Zie ook: Resizable screen and resize button enabled.
- Vragen van naam bij opnemen en mogelijkheid op opname af te breken (en dan geen bestand te bewaren).
Zie ook: Can we name files before we record our own playing?.
- De mogelijkheid om de (windmotor, key, pedaal, e.d.) geluiden real-time te kunnen aan en uitzetten.
Zie ook: Enhancement requests for sample set producers.
- Beter tremulant model, op dit moment vind ik de tremulant niet erg realistisch klinken.
Zie ook: Synchronous Sampled Tremulant Proposal.
- Mogelijkheid om midi files rechtstreeks op te nemen vanuit Hauptwerk.
Zie ook: Built-in MIDI Sequencer?.
- Een 'Auto Save optie' voor het automatisch bewaren van de huidige Combination file na het setten van preset.
Zie ook: Save configuration files while Hauptwerk is running.
- Geen limiet van 8 instrumenten als 'Stand-by' orgel (Organ menu).
Zie ook: Additional 'stand-by' organ slots, and associated 'short-cut.
- Automatische extentie van de omvang van een klavier door Hauptwerk (niet graphisch, alleen functioneel).
Zie ook: Best of all worlds for Sample Set design.
|
|
Registratie mogelijkheden |
Registreren kun je op de volgende manieren doen:
| 1. |
Muis |
Met de muis de registers op het scherm aanklikken. Dit is technisch het eenvoudigste, maar minder handig als je tijdens een muziekstuk je registratie wilt wijzigen. |
 |
| 2. |
Orgeltoetsen van bovenste octaaf |
Veel digitale orgels hebben manualen van 5 octaven. Oude orgels, zoals in het voorbeeld op de foto de Silbermann van de Georgenkirche, hebben maar 4 octaven.
Je kunt Hauptwerk zo configureren (On Forum: Hauptwerk Midi Input Switch "toggle mode") dat je het bovenste octaaf gebruikt om te registreren. Dit kan uiteraard ook voor het pedaal. Een van de nadelen van deze methode is dat je alleen op het beeldscherm kunt zien wat je geregistreerd hebt. |
 |
| 3. |
Toetsenbord |
Je kunt Hauptwerk zo configureren dat je de toetsen op het toestenbord koppelt met registers. Het vierkante toetsenbord op de foto heeft diegene gevonden op Ebay. |
|
| 4. |
Registers op digitale orgel of midi speeltafel |
Veel nieuwere digitale orgels geven ook midi signalen af voor registerknoppen. Deze kunnen in Hauptwerk gekoppeld worden met registers.
Het nadeel van deze methode is dat je bij het wisselen van sample set andere naamplaatjes nodig hebt. Dit kun je bijvoorbeeld oplossen met verwisselbare 'naamplaatstrips'.
|
 |
| 5. |
(Zelfbouw) trekregisters |
Dit is natuurlijk het meest realistische als je een mechanisch pijporgel nabootst. Hier komt echter wel het nodig technische geknutsel aan te pas.
Het nadeel van deze methode is dat je bij het wisselen van sample set andere naamplaatjes nodig hebt. Dit kun je bijvoorbeeld oplossen met verwisselbare 'naamplaatstrips'.
|
 |
| 6. |
Touch screen |
Dit vind ik het meest ideale voor Hauptwerk, het is namelijk super flexibel: als je van sample set wisselt hoef je niets te doen.
Je kunt gewoon met je vingers de registers op het scherm aanraken om ze aan of uit te zetten.
Je hoeft hiervoor niets in Hauptwerk te configureren, dus technisch erg eenvoudig.
Het Touch screen moet wel stevig gemonteerd zijn, of een stevige voet hebben, anders gaat hij wiebelen als je met je vingers aan het registreren bent.
|
 |
|
|
Afspelen / opnemen midi files |
De input van Hauptwerk is midi, met:
- Een orgel/speeltafel via een midi-kabel.
- Een midi bestand (met extensie .mid) via een software midi-kabel.
Voor het afspelen van een .mid bestand heb je twee dingen nodig:
- Een software midi-kabel. Gratis voorbeelden hiervan zijn:
MidiYoke
(ondersteund geen XP 64 bit/Vista 64 bit) en
LoopBE.
- Een midiplayer zoals bijvoorbeeld:
Notation Player (gratis, werkt ook op 64 bit).
Na het installeren van een software midikabel moet je in Hauptwerk het input midi kanaal zo configureren (via General settings/MIDI input paths...) zodat hij MidiYoke of LoopBE als input gebruikt.
Start nu de midiplayer en configureer daar de midi output naar MidiYoke of LoopBE.
LET OP bij LoopBE: Bij mij gaat LoopBE standaard op Mute staan, dit is uit te zetten via het LoopBE icoontje rechtsonder op de Windows taakbalk.
Een midi bestand kan 16 kanalen bevatten. Het lastige is dat er geen vaste afspraak is over welk kanaal het pedaal is en welke kanalen gebruikt worden voor de klavieren.
Hoewel je dit ook steeds kunt wijzigen in Hauptwerk (via General settings/MIDI input paths...), is het handiger om dit te doen in het midi-bestand.
Daarvoor heb je een Midi sequencer nodig. Ik heb nog geen gratis programma kunnen vinden die werkt voor Vista 64 bit. Tips zijn welkom!
Voor het zelf opnemen van midi bestanden biedt Hauptwerk geen ondersteuning.
Ook hiervoor heb je een Midi sequencer nodig.
Midi files voor orgel zijn te vinden op:
Sound Canvas Pipe Organ Project
klassieke-muziek-midi.startpagina.nl
J.S.Bach MIDI Orgel
MIDI-Organ.net
Classical Archives
Notation Software
|
|
Tips |
Latency (vertraging tussen indrukken toets en horen geluid)
Hebt u last van een te hoge latency? Dit kan o.a. komen door de volgende dingen:
- De buffersize staat te hoog.
Bij "General settings/Audio outputs" moet de buffersize zo klein mogelijk staan,
zonder dat hij gaat storen, bij mij is dat 0512 (11 ms bij 48 kHz).
- Als u geen 'aanslag-gevoelige' speeltafel hebt,
maar de checkbox "Disable midi velocity sensitivity" staat niet aangevinkt (Organ Settings | General Options | 2e tabje).
Zorg dus dat de checkbox aan staat.
- U gebruikt geen goede audio drivers, gebruik bijvoorbeeld: ASIO4ALL.
- De geluidskaart / midi interface / 'midi speeltafel' is gewoon niet sneller.
|
|
Bovenste drie toetsen gebruiken voor aansturing combination presets
Snel registreren in Hauptwerk kan een probleem zijn, daarom heb ik hier onderstaande oplossing voor gevonden.
Veel electronische orgels hebben 5 volledige octaven. De meeste Hauptwerk sample sets hebben een kleiner bereik.
Zelf gebruik ik de 3 bovenste toetsen (in mijn geval van het bovenste klavier) om de 1e drie 'combination presets' aan te sturen.
Zo kan ik toch snel registreren tijdens het spelen van een stuk.
Dit is heel eenvoudig in te stellen in: General Settings | Switch (MIDI) inputs:
- Zoek in de linker kolom: Comb piston: general 01
- Zet 'Event type' op: MIDI note on (all velocities)
- Zet 'Input path' op: Keyboards: div 3 (Swell)
- Zet 'Event number' op: 94
- Zoek in de linker kolom: Comb piston: general 02
- Zet 'Event type' op: MIDI note on (all velocities)
- Zet 'Input path' op: Keyboards: div 3 (Swell)
- Zet 'Event number' op: 95
- Zoek in de linker kolom: Comb piston: general 03
- Zet 'Event type' op: MIDI note on (all velocities)
- Zet 'Input path' op: Keyboards: div 3 (Swell)
- Zet 'Event number' op: 96
Zie hiernaast de schermvoorbeelden met de instellingen.
|
|
Sample set te groot voor geheugen
Als een sample set te groot is voor het geheugen moet je geheugen reductie instellingen doen bij het (1e keer) laden van een sample set.
Het kan dan voorkomen dat je niet alle registers kunt laden.
Om toch alle registers te kunnen gebruiken moet je de sample set laden met verschillende instellingen (verschillende registers geselecteerd).
Zo kun je meerdere 'Orgels' definieren op 1 sample set, bijvoorbeeld 'Zwolle Hoofdwerk/Rugwerk/Pedaal' en 'Zwolle Bovenpositief/Borstwerk/Pedaal'.
Dit kan op twee manieren:
- Copieer de OrganDefinitionFile en pas daarin de 'Identification_Name' en het 'Identification_UniqueOrganID' aan.
Deze truc kan niet voor sample sets waarbij de ODF beveiligd is voor aanpassingen (bijv. sample sets van MilanDigitalAudio en OrganArtMedia).
Dit heb ik in detail beschreven op: Hint for Zwolle or other large sets.
- Start "Hauptwerk stand alone" voor instellingen A en "Hauptwerk for MIDI" voor instellingen B.
Het 'stand alone' en 'for MIDI' heeft totaal geen inhoudelijke betekenis,
het biedt alleen de mogelijkheid om Hauptwerk te starten met twee verschillende configuraties.
Aanschaf apparatuur
Een Geluidskaart en Audio-apparatuur kunt u heel goed via Marktplaats.nl of eBay.nl kopen, er wordt genoeg aangeboden.
Eenvoudig wijzigen van schermresolutie
Niet alle sample sets hebben dezelfde schermresolutie, bij een aantal is het 1280x960 (bijv. Kampen) bij anderen weer 1024x768 (bijv. Freiberg).
Van Paul Haagsma kreeg ik de volgende goede tip: Gebruik het eenvoudige gratis programmaatje Display changer om snel van resolutie te wisselen.
Het werkt zelfs met twee schermen.
Ik heb twee .bat bestandjes gemaakt, die ik op m'n bureaublad heb staan:
- NaarGroot.bat:
reschange.exe -monitor="\\.\DISPLAY1" -width=1280 -height=960
reschange.exe -monitor="\\.\DISPLAY2" -width=1280 -height=960
- NaarKlein.bat:
reschange.exe -monitor="\\.\DISPLAY1" -width=1024 -height=768
reschange.exe -monitor="\\.\DISPLAY2" -width=1024 -height=768
Koppelen van registers van Domus (type Jubliate 230 Deluxe uit 1998)
Zie de Duidelijke beschrijving van Gerrit Veldman.
Foto Screensaver
Iedere avond speel ik wel even orgel, maar natuurlijk niet de hele avond.
Vanwege het grootste nadeel van Hauptwerk (het kost 1 minuut om computer op te starten en 2 minuten om sample set te laden) zet ik m'n orgel (computer) niet altijd uit.
Hoewel een TFT scherm niet kan inbranden (heb ik van kenner gehoord), heb ik een screensaver geinstalleerd die foto's toont.
Van de honderden (of duizenden) digitale foto's de we de afgelopen jaren hebben gemaakt heb ik de 150 mooiste uitgezocht.
Eerst gebruikte ik gewoon de standaard 'foto screensaver van Vista', maar die heeft de volgende nadelen:
- Doet het niet op twee schermen.
- Kost relatief veel geheugen.
- De foto's worden relatief kort getoond, ook al zet je hem op 'langzaam'.
Vandaar dat ik Random Photo Screensaver gebruik.
Ik heb hem ingesteld op 15 seconden per foto, zonder animaties, zonder klok, zwarte achtergrond (wordt alleen gebruikt als verhoudingen van foto niet overeenkomen met verhouding van scherm), zonder titel, dus je ziet alleen de foto.
Nu worden op de twee schermen twee verschillende foto's getoond.
|
|
Stappenplan Hauptwerk installatie |
- Koop de benodigdheden: Midi Speeltafel (digitaal orgel, keyboard of zelfbouw), Computer, Midi interface / Geluidskaart (met midikabel) en Audio (bijvoorbeeld hoofdtelefoon).
- Sluit Midi kabel aan tussen Computer en Midi Speeltafel.
- Sluit hoofdtelefoon of boxen aan op geluidskaart.
- Download Hauptwerksoftware van Hauptwerk downloads.
- Installeer Hauptwerk (zie Hauptwerk User Guide).
- Download gratis sample set Oosterwijtwerd van Sample Set downloads.
- Installeer gratis sample set. Start Hauptwerk, kies 'File','Install organ, sample set, temperament or impulse resonsponse...'.
- Laad het sample set. Start Hauptwerk, kies 'Organ','Load organ...', wijzig geen opties maar klik gewoon op 'OK'.
- Selecteer bijvoorbeeld de Holpijp 8. Probeer of er geluid komt als je met je muis op een van de toetsen drukt.
Is dit niet het geval, pas dan dingen aan in het 'General Settings','Audio outputs...' screen.
- Speel op het orgel, kijk op het scherm of de toetsen ingedrukt worden. Is dit niet het geval dan is er waarschijnlijk iets mis met de midi input settings. ('General Settings','General Options...' of 'Midi input paths...').
Kijk voor alle details op: Hauptwerk User Guide.
|
|
Vorige 1 2 3 Volgende
|
Het gebruikmaken van deze tips is op eigen risico.
Vragen, suggesties, opmerkingen en meldingen van onjuistheden zijn van harte welkom!
info@PCorgan.com
|
